تاریخ انتشار :دوشنبه ۲۱ شهریور ۹۰.::. ساعت : ۶:۲۱ ق.ظ
کدخبر : 249:: بازدید536:: بامدیریت:فرهاد نظری

آسیب شناسی اخلاق حرفه ای-شبنم نجفی اصلی پاشاکی

آسیب شناسی اخلاق حرفه ای

اخلاق حرفه ای یا کاری
درمعنای لغوی، اخلاق به معنی “سرشت و سجیه و منش” به کار می رود .ولی در معنای اصطلاحی حداقل سه برداشت متفاوت ازاخلاق وجود دارد.آنچه در محاورات روزمره از آن به عنوان اخلاق یاد می شود وبیشتربه اصول اخلاقی توجه می کند وازاستاندارد های دینی و ملی اخلاق در بین انسان ها حکایت دارد. تقریباً همه ی کودکان در جهان آموزش های یکسانی را در این زمینه می بینند ولی همین کودکان در آینده متوجه می شوند اصولی که اموخته اند و به نظر کلی و مشخص و مورد قبول می آیند و برای سعادت بشر وجود دارند گاهی برای منفعت طلبی بیشتر نادیده گرفته می شوند و از بین می روند. تفسیردیگری ازاخلاق وجود دارد که در آن روی چرایی خوبی یا بدی اخلاقیات تمرکز می شود و سعی می شودارزشهای جامعه ریشه یابی شوند.این دانش نظریه اخلاق نام دارد.درواقع این علم از فلسفه منشعب می شود و سعی می کند در کنار ریشه یابی ارزش ها و هنجارهای جامعه و به بررسی جایگاه آ ن ها در تئوری های جامعه شناسی و روان شناسی بپردازد.و میزان اثرگذاری هنجارها را در بروز یا پیشگیری ازآسیب های اجتماعی بسنجد .

برداشتی ازاصول اخلاقی وجود دارد که ازآن به عنوان اخلاق کاری یاد می شود این قسمت به طور خاص مورد بحث ماست.برخلاف دو گونه دیگر که در سطح جهانی و ملی دارای تشابه و تفاهم هستند در مورد این قسمت که شامل اخلاق حاکم برهرشغل وحرفه است اتفاق نظر جهانی یاحتی ملی نیزوجود ندارد وبیشتر در محدوده نواحی و مناطق هم سیاست [در حوزه کاری] تشابهاتی به چشم می خورد.دلیل این تفاوت را می توان در تفاوت فرصت های کاری هر شغل، تفاوت فاکتورهای اثر گذار در نتیجه ی کار، بازار کار، روش های جذب نیروی کار، شیوه ی کارآموزی و … دانست. جالب این جاست که مجموع قوانین حاکم براین قسمت ازاخلاق حتی درسطح یک حرفه خاص ازمجموع همه ی قوانین اخلاقی حاکم بردو قسمت دیگر بیشتر است .

با این که اخلاق کاری فقط افراد مرتبط با یک حرفه را در شامل می شود وازقوانین توافق شده بین اعضای فعال آن حرفه ناشی می گردد ولی در بیشترموارد اصول اخلاقی یکسانی بین حرفه ها برقرار است و تفاوت ها در این زمینه ناشی از تفاوت عملکردی است نه تفاوت نظری .

متاسفانه علی رغم تلاش هایی که در چند سال اخیر به منظور یکسان سازی و تدوین اصول اخلاق حرفه ای انجام گرفته هنوز هم این قوانین به صورت نانوشته و غیررسمی جریان دارند و این عامل از مهمترین عوامل بی توجهی به آن هاست .

به طور کلی اخلاق کاری را در دو دسته می توان جای داد .یکی بین اعضای آن حرفه و دیگری بین جامعه و آن حرفه . قراردادهایی که بین اعضای درگیر و فعال در یک حرفه وجود دارد بیشتر شامل قوانینی برای آموزش حرفه ارزش گذاری موسسات آموزشی و قوانین بررسی اعضاست. که در این قسمت به تعهدات و الزامات اخلاقی از قبیل مسئولیت پذیری ،جستوجوی علمی، کنکاش های تجربی، صداقت، تلاش، پرهیزگاری های اخلاقی و … توجه می شود.وجود این استاندارد ها موید یک صنعت رو به رشد و سالم است. ارتباط بین ارزش های متعالی حرفه ای و اعمال آن ها با موفقیت کاری ارتباطی مستقیم و قابل تفکر است.با این حال بسیاری از دست اندرکاران امر به این مقوله مهم یعنی اخلاق حرفه ای بی توجه اند و از همه گیری و قانونمندی آن حمایت نمی کنند .

مضاف بر هنجارهای داخل گروهی ، فرد درگیر با یک حرفه ، تعاملاتی هم با جهان پیرامون خود دارد و ملزم است در قبال امکاناتی از قبیل آموزش، شغل مناسب، محیط کار، بازار مصرف و … که جامعه در اختیار وی قرار داده است ، تعهداتی به جامعه بدهد . ساده ترین و کلی ترین این تعهدات که به نوعی همه اخلاق حرفه ای را در بر می گیرد صداقت و وجدان کاری است تضمین این که آموزش داده شده حتماً به طریقی مثبت و سودمند در اختیار افراد جامعه قرار می گیرد و در جهت بهبود حال آن ها استفاده می شود . امروزه در تعدادی از کشور های اروپایی این قوانین برای مهندسین عمران ومعماری ، وکلا و به تازگی به طور ویژه ای برای پزشکان ساخت یافته و مورد توجه و نظارت قرار گرفته است . روش معمول بر این است که دولت با تاسیس NGOهایی به تدوین اصولی که انتظار می رود اعضای یک حرفه به آن پایبند باشند می پردازند و مجازات هایی نیز برای متخلفان در نظر می گیرد سپس این موسسات را با اختیارات تقریباً نا محدود به اعضای متعهد همان حرفه واگذار می کند . تجربه نشان داده است که اگر در نوشتن موازین اخلاقی انصاف رعایت شود و همه ی جوانب منظور گردد اقبال عمومی نسبت به رعایت اخلاق بالا می رود .

رشد و تکاپو ویژگی غیر قابل انکار علم است دانشی که رشد نکند و گسترش نیابد دانشی مرده و از بین رفته است . مدتی پیش آکادمی سلطنتی علم در انگلیس اعلام کرد نیمه عمر متوسط علم در قرن ۲۱ به طور متوسط ۳ سال است یعنی حداکثر ۳سال طول می کشد تا میزان دانسته های علمی در یک رشته به خصوص از فناوری به دو برابر میزان پایه خود برسد در حالی که این زمان برای علمی مثل مهندسی کامپیوتر تا ۶ ماه کاهش یافته است . بدیهی است با گسترش علم دامنه مسایل اخلاقی که توسط یک حرفه در بر گرفته شده گسترش میابد و نیاز به بازنگری این مسایل وجود دارد . نیاز به بازبینی وجود یک نظام هماهنگ و در جریان را می طلبد و این به معنی لزوم وجود کمیته های اخلاق حرفه ای است کمیته هایی که وظیفه آن ها بررسی فرآیند تولید علم و دانش و اثرگذاری آن بر صنعت و حرفه و در نظر گرفتن اخلاق حاکم بر موترد جدید است .

آسیب شناسی اخلاق حرفه ای
یک سوال مهم وجود دارد چرا با وجود مطلوبیت ذاتی اخلاق حرفه ای و سودمندی آن تلاشی برای نهادینه کردن آن صورت نمی گیرد ؟مهم ترین عامل مسائل مادی است.داشتن وجدان کار بی خرج نیست . خرید ابزارمناسب جدید و مطمئن ، مواد اولیه سالم، استخدام نیروی کار متخصص، رعایت اصول امنیت کار، بیمه درمانی کارگران و … عواملی هستند که هزینه های گزافی را به سبد مخارج کارفرمایان تحمیل می کنند از این رو هر کونه اجباری در این زمینه که در حوزه اخلاق کاری قرار دارد با استفبالی از طرف صاحبان مشاغل مواجه نمی شود .علاوه بر تمام این ها اجرایی شدن قوانین اخلاق حرفه ای به حداقل هایی نیاز دارد که ساده ترین آن ها برفراری استانداردهای محیط کار و کارفرما و کارگر است.

عامل دیگری که اثر گذار است نبود مفاد اخلاق حرفه ای به صورت مکتوب و مدون است . هنجارهای حاکم بر یک حرفه خاص توسط هیچ گروه رسمی یا غیررسمی واضح و بی ابهام به دانشجویان کارآموزان و فعالان آن حرفه آموزش داده نمی شود.

مشکل دیگری نیز وجود داردکه مشکل قانون است که کسی را ملزم به آموزش اصول اخلاق حرفه ای یا مجازات خاطیان نمی کند . قوانین بازدارنده ومجازات های تادیب کننده بسیار کمند

چیزی که در این قسمت می خواهم به آن بپردازم یک مشکل همه گیر است و دامنه عوارض آن کمتر جایی را آلوده نکرده است : بی اعتقادی به مذهب و دین . زمانی بود که وجدان کاری حق الناس و العالم محضرالله خیلی مهم بود و همه سعی می کردند به آن عمل کنند و کاستی های آموزش اصول اخلاق حرفه ای زیاد به چشم نمی آمد اما با گذر زمان و با ظهور سده ی جدید عواملی باعث شدند اعتقاد و التزام عملی به دین از بین برود این که عوامل چیستند را به عهده ی دیگران می گذارم و به چرایی و چگونگی ماجرا نمی پردازم ولی همین قدر بس که با گسترش دین محوری از این آسیب ها تا حد زیادی کاسته می شود . و سوگند نامه های پزشکی تعهدات مالیاتی عهود بین موسساتی و… بی ارزش نمی شوند .
کارشناس شیمی،درخصوص آسیب شناسی- شبنم نجفی اصلی پاشاکی

منبعhttp://www.aftab.ir

«مطالب مرتبط»

دیدگاه خود را به ما بگویید.

*

code