تاریخ انتشار :چهارشنبه ۲۶ آذر ۹۳.::. ساعت : ۱۱:۳۹ ب.ظ
کدخبر : 11274:: بازدید458:: بامدیریت:فرهاد نظری

بررسی اثر آتش سوزی روی پوشش گیاهی-محدثه صدیقی پاشاکی

بررسی اثر آتش سوزی روی پوشش گیاهی

بررسی اثر آتش سوزی روی پوشش گیاهی زیرآشکوب و خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک در جنگلهای استان گیلان ( مطالعه موردی: منطقه سراوان)
آتش سوزی یکی از عواملی اصلی تخریب جنگل به حساب می آید. این مطالعه با هدف بررسی اثر آتش سوزی بر خصوصیات فیزیکی و شیمایی خاک و پوشش گیاهی در جنگلهای سراوان استان گیلان انجام شد. به این منظور سه منطقه ۵۰ هکتاری با(۱۳۷۷- شرایط یکسان فیزیوگرافی و اشکوب فوقانی (سوزنی برگ دست کا شت کاج تدا) انتخاب شد. در یک دوره ۱۰ ساله ( ۱۳۸۶
در منطقه کشل ورزل هفت بار حریق و در منطقه موشنگاه سه بار حریق رخ داده بود. منطقه کچا به عنوان منطقه شاهد که بدون حریق بود در نظر گرفته شد. همه حریق ها بر اساس فرمهای حریق موجود در اداره کل منابع طبیعی استان گیلان به عوان حریق ۱۰۰ انجام شد. در هر منطقه * سطحی ثبت شده بودند. برداشت داده ها با استفاده از روش تصادف سیستماتیک با ابعاد شبکه ۲۰۰۰ سانتیمتری برداشت و یک نمونه ترکیبی به آزمایشگاه – ۲۵ قطعه نمونه تعیین شد در هر قطعه نمونه سه نمونه خاک از عمق ۳۰منتقل شد. همچنین با استفاده از روش حلزونی ویتاکر کلیه پوشش علفی برداشت و با استفاده از معیار دومین شاخص های تنوع محاسبه گردید. برای بدست آوردن زادآوری نیز به شعاع ۵ متر داخل قطعه نمونه بزرگ تمامی زادآوری ها برداشت شد. . نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که آتش سوزی اثر معنی داری روی ازت، اسیدیته، فسفر، پتاسیم، کربن آلی ، شن، سیلت و درصدرس و وزن مخصوص ظاهری اثر معنی داری نداشته است. در مورد پوشش ، CO رطوبت اشباع داشته و بر روی هدایت الکتریکی، ۲علفی نیز میزان تنوع شانون وینر، یکنواختی اسمیت ویلسون در منطقه موشنگاه بیشتر بوده ولی اختلاف معنی داری بین آنهاوجود
ندارد.

در مورد شاخص غنای منهینیک نیز نتایج نشان دهنده بیشتر بودن این شاخص در منطقه موشنگاه است که از این نظراختلاف معنی داری وجود دارد.
تخریب و آتش سوزی جنگل ها از مهمترین معضلات محیط زیست است . آتش سوزی درجنگل سالانه هزاران هکتار از درختان ،درختچه ها و گیاهان را طعمه خود می سازد. آتش سوزی می تواند توسط عوامل طبیعی یا عوامل انسانی ایجاد شود دراین میان نقش عوامل جوی در وقوع وگسترش آتش سوزی مهمتر می باشد.
مطالعه تاثیر آتش سوزی بر ساختار و ترکیب گونه ای جنگل و همچنین بر زادآوری که ضامن بقای جنگل است این امکان را می دهد تا اطلاعاتی در مورد وضعیت پوشش گیاهی بعد از آتش سوزی بدست آید تا بتوان توسط آن دور نما و آینده جنگل را ترسیم نمود. به عبارت دیگر می توان فهمید شدت تخریب به چه میزان بوده و چگونه می توان به جنگل کمک نمود تا به حالت اولیه خودبازگردد (بانج شفیعی ، ۱۳۸۶ ).

ترکیب گونه ای هر جنگل نیز رژیم آتش سوزی مربوط به خود را دارد که با مشخصه هایی مانندنوع آتش سوزی، شدت آتش سوزی، فراوانی آتش سوزی و همچنین پویایی جوامع گیاهی مستقر شده بعد از آتش سوزی تعیین می شود(Valendik & Vakshin,2005) .

امروزه شناسایی آتش و تاثیراتی که بر پویایی اکوسیستم ها دارد از اهمیت زیادی برخوردار است، ، زیرا در خیلی از موارد آتش نقش تعیین کننده ای در حضورگونه ها و پویایی اکوسیستم های جنگلی دارد(Stewart et al , 2005).

آتش می تواند به تغییرات مهم خواص فیزیکی و شیمیایی خاک جنگل منجر شود از جمله افزایش تراکم حجم و تغییر ساختارفیزیکی;(Arocena and Opio,2003) و کاهش کربن و نیتروژن در سطح خاک .
درپاسخ به ازدست دادن اندامهای هوایی، گیاهانی که قدرت جست دهی دارند شروع به جست دهی کرده و آنهایی که قدرت جست دهی ندارند از بین می روند.(Bond & Midgoly,2001)
مهمترین دلیل وقوع آتش سوزی های غیرعمدی بی احتیاطی افرادی است که به دلایل گوناگون وارد عرصه می شوند .حسینی وپارساخو۱۳۸۶
آتش به عنوان یک عامل پر قدرت تغییر دهنده محیط زیست، تاثیر بلند مدتی بر چرخه مواد غذایی اکوسیستم، ترکیب گونه ها، رشد گیاهان، موجودات خاکزی، آبشویی و فرسایش دارد(Wan et al,2001)
آتش سوزی یکی از عواملی اصلی تخریب جنگل به حساب می آید که از نظر میزان خساراتی که به بار می آورد در مناطق مختلف اهمیت متفاوتی دارد زیرا شدت آن و در نتیجه بروز صدمات، تابع شرایط اقلیمی محلی است که در آن آتش سوزی روی می دهد(جزیره ای، ۱۳۸۴ ). از طرف دیگر آتش سوزی باعث تغییر ترکیب و نوع گونه ها خواهد گردید (شریفی و همکاران، ۱۳۸۵ ) و ممکن است که گونه های مطلوب جای خود را به گونه های کم ارزش و نامطلوب بدهند ( فائو، ۱۹۵۳
البته باید اذعان کرد که آتش سوزی همیشه مخرب نبوده و می تواند مزایا و کاربردهایی هم داشته باشد. به عنوان مثال ضخامت زیاد لاشبرگ تجزیه نشده سوزنی برگان در جنگل های سردسیری، مانع استقرار تجدید حیات می شود، بنابراین آتش سوزی های کنترل شده جهت رفع این مساله هر چند سال یکبار در منطقه ای معین انجام می شود(Wiliam et al,( 2003.
آتش می تواند بصورت مستقیم بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و میکرو کلیما و به صورت غیر مستقیم برکیفیت رویشگاه از طریق تاثیر بر پوشش گیاهی، شاخ و برگ و جانوران خاکزی اثر داشته باشد .(Barnes, et al ,( 1998
معمولا تاثیر آتش سوزی بر پوشش گیاهی به روشنی قابل مشاهده است. آتش با سوزاندن گیاهان، تغییر دادن الگوی توالی و تغییر دادن منابع گیاهی مانند چوب آلات، علوفه و زیستگاه حیات وحش بر اکوسیستم های طبیعی تاثیر می گذارد ( DeBano et al, 1998
درمطالعاتی که در مورد توالی جنگل بعد ازآتش سوزی صورت می پذیرد عواملی مانند وضعیت پوشش گیاهی قبل از آتش سوزی،فصلی که آتش سوزی در آن اتفاق می افتد، شدت آتش سوزی، تجمع خاکستر، مواد غذایی که به خاک اضافه شده است. باران،هوا، دمای خاک و جمعیت حیواناتی که در جنگل زندگی می کنند باید مشخص گردند اگرچه در آتش سوزی های شدید تعیین و تجزیه و تحلیل تعدادی از عوامل فوق بسیار مشکل بوده و تنها فصل وقوع آتش سوزی به راحتی قابل ثبت است ۲۰۰۳ calvo, et al
دراثر حریق ترکیب جنگل تغییر پیدا کرده و پوشش زنده و مرده جنگل دستخوش نابودی می گردد عادلی ویخشکی۱۳۵
آتش همیشه به عنوان یک عامل بسیار مهم و طبیعی در شکل دادن تکامل گونه ها و کارکرد اکوسیستم ها، شناخته شده است.فراوانی، شدت، وسعت و زمان وقوع آتش سوزی سبب ایجاد ویژگی های متفاوتی در اکوسیستم های محلی و منطقه ای می شود(Wright & Heinselman, 1973; Swanson, 1981)
میاگر جنگل تحت تاثیر یک یا جند عامل مخرب طبیعی و یا مصنوعی قرار گیرد، با توجه به شدت اثر آنها ممکن است حالت تعادل یا قدرت خود تنظیمی آن ضعیف شده و یا از بین برود.(Barnes et al., 1998)

استاد راهنما: مهرداد قدس خواه دریایی | استاد مشاور: مهدی حیدری | دانشجو: محدثه صدیقی پاشاکی
منبع:http://ganj.irandoc.ac.ir

«مطالب مرتبط»

دیدگاه خود را به ما بگویید.

*

code